Wat is TCG?

Deze pagina is met name bedoeld voor mensen die enige theoretische achtergrondinformatie willen over TCG.

TCG staat voor Traditionele Chinese Geneeskunde, ook wel TCM genaamd, volgens de Engelse betekenis Traditional Chinese Medicine. Beide afkortingen raken steeds meer ingeburgerd in de Nederlandse samenleving maar op deze website hanteren wij het Nederlandse TCG.

De Chinese geneeskunde is meer dan 3000 jaar oud. Er zijn visbotjes gevonden in een graf uit 700 v.Chr. waarmee een primitieve vorm van acupunctuur werd bedreven. Het woord Traditioneel slaat op het gegeven dat deze vorm van geneeskunst is terug te voeren op de klassieke Chinese medische canon, ofwel geschriften als Huang Di Nei Jing, Shang Han Lun, Nan Jing en Wen Bing. De Huang Di Nei Jing is ergens tussen 450 v.Chr. en 200 n.Chr. geschreven. In de TCG zijn begrippen als ‘innovatief’ en ‘wetenschappelijk’ dan ook doorgaans geen aanbevelingen. Immers, pas wanneer een idee over langere tijd haar waarde in de praktijk heeft bewezen zal het geleidelijk in de bestaande body of knowledge worden opgenomen.

Net als bij ons in het Westen is in het huidige China de allopathische (Westerse) geneeskunde de meest gangbare vorm van geneeskunde. TCG is een specialisatie die gevolgd kan worden na voltooiing van de allopathische opleiding tot basisarts. Hierdoor kijken vele hedendaagse Chinese artsen door een biomedische bril naar hun eigen traditionele geneeskunde. En dat werkt verwarring in de hand, aangezien beide systemen sterk van elkaar verschillende mensbeelden hanteren. Zo vinden er in China vele onderzoeken plaats die proberen de TCG via dubbelblinde testen ‘wetenschappelijk’ te valideren. Deze statistische kijk op geneeskunde, die individueel meetwaarden vergelijkt met gemiddelde waarden in een gezonde controlegroep, veronachtzaamt de persoonlijke ervaring van de patiënt, terwijl in de TCG die persoonlijke, subjectieve ervaring juist leidend is.

In een therapeutische setting is het de taak van de therapeut zijn of haar deskundigheid in te zetten en dient de patiënt zo volledig mogelijk terug te koppelen over zijn of haar klachten en de effecten van de behandeling. Het is deze niet-overdraagbare uitwisseling tussen therapeut en patiënt die bepaalt of een therapie succesvol is. Het kan uiteraard voorkomen dat de therapeut met zijn of haar interventies geen oplossing kan bieden voor de klachten van de patiënt en de patiënt dient dan doorverwezen te worden. Maar dat zou eigenlijk voor elke behandelaar vanzelfsprekend moeten zijn.

Wereldbeeld

Hieronder wordt het Chinese mensbeeld toegelicht, dat op meerdere vlakken afwijkt van het biomechanische mensbeeld uit de reguliere Westerse geneeskunde (WG). Deze laatste wordt hier niet nader beschreven. Wel worden enkele fundamentele verschillen tussen de beide vormen van geneeskunde toegelicht.

In het traditionele Chinese denken zijn Yin en Yang kernbegrippen. Het zijn twee volledig geconceptualiseerde begrippen die tegenstelling uitdrukken. Het denken in de begrippen Yin en Yang veronderstelt dat alle gebeurtenissen en alle evaringen plaatsvinden binnen een context. Dit geldt voor de allergrootste als de allerkleinste fenomenen, van het meest stoffelijke tot het meest esoterische. Deze context kent tegengestelde, elkaar uitsluitende, elkaar aanvullende en elkaar genererende extremen. Ter illustratie: het begrip temperatuur bestaat bij de gratie van warm en koud. Of een temperatuur warm is of koud hangt uitsluitend af van de context, de omgeving, daar waar je het mee vergelijkt. Lauw is zogezegd een mengvorm van warmte en koude, ergens tussen de extremen warm en koud in. Sterker nog, alle temperaturen zijn mengvormen. Uitsluitend warm bestaat helemaal niet. Hoe heet het er ook is, ook binnen in de zon fluctueren de temperaturen. En als uitsluitend warm al zou bestaan dan zou dat niet blijvend zijn; ook sterren koelen af, ‘sterven’. De extremen zijn dus voortdurend in beweging en in onderlinge wisselwerking. Deze veranderlijkheid, deze dynamiek tussen de extremen, wordt aangeduid met de term Qi.

Qi drukt verandering en transformatie uit. Deze veranderlijkheid is niet willekeurig, zij verloopt volgens patronen en kennen daarom een zekere voorspelbaarheid, zoals verandering van temperatuur tussen seizoenen, tussen dag en nacht, etc. Aangezien er vele Yin en Yang koppels gelijktijdig werkzaam zijn in zowel de stoffelijke als de onstoffelijke wereld, is de wereld waarin wij leven voortdurend onderhevig aan verandering, van moment tot moment, en nooit zal zich twee keer exact dezelfde constellatie voordoen*.

Hoe vaardiger we worden in het voorspellen van de veranderingen, hoe beter we op de veranderingen kunnen anticiperen (kleding aanpassen aan de temperatuur, verwarmen/koelen al naar gelang het seizoen) en hoe soepeler we door het leven gaan.

*Alleen wanneer we de werkelijkheid proberen te vangen in sterk vereenvoudigde modellen lijkt het of gebeurtenissen zich herhalen.

Mensbeeld

Niet alleen de wereld buiten ons, ook ons lichaam, onze gedachten en onze emoties veranderen doorlopend. Qi werkt ook binnen in ons. We kunnen die Qi zelf niet waarnemen maar wel de gevolgen van ervan (we krijgen honger en slaap, we zijn onderhevig aan emoties, de homeostase in ons lichaam wordt verstoord – en weer hersteld, enz.).

Binnen de TCG is Qi het leidende principe. Vele veranderingen in ons lichaam vinden plaats buiten ons bewustzijn om: stofwisseling in de organen en op celniveau, groei, regulering van de lichaamstemperatuur, voedseltransport en -transformatie in het spijsverteringskanaal, bloedsomloop, enz.

Wanneer alles goed functioneert, d.w.z. we vrij zijn van klachten, dan zeggen we dat de Qi vrij stroomt. Er is voldoende aanvoer van voedingsstoffen, de voedingsstoffen worden adequaat omgezet in functioneel bloed, dat bloed is in staat om alle delen, alle cellen van het lichaam te bereiken en van voedsel te voorzien en nieuwe (gespecialiseerde) cellen aan te maken, op celniveau stofwisseling te laten plaatsvinden, waarbij ook de afvalstoffen worden afgevoerd en uitgescheiden, gedachten en emoties zijn harmonieus en leiden niet tot verstoring van het fysieke lichaam. Kortom we zijn gezond en voelen ons prettig. Het is zelfs een natuurwet dat een lichaam streeft naar gezond zijn en zich prettig voelen, naar vrije stroming van Qi.

In bovenstaande (sterk vereenvoudigde) weergave van gezonde lichaamsprocessen zijn vele plekken waar verstoringen kunnen optreden. Hieronder staan een aantal verstoringen, stuk voor stuk potentiële oorzaken van ziekten.


⦁ de voedselvoorziening (we eten onvoldoende, we eten teveel, het eten is van inferieure kwaliteit),
⦁ de opname en omzetting naar bloed (trauma aan een interne orgaan, invloed van externe pathogenen),
⦁ transport van bloed (obstructies als vaatvernauwingen, interne en externe bloedingen),
⦁ afvoer (obstructies in darmen en urinewegen, invloed van externe pathogenen),
⦁ verstorende emoties en zelfdestructieve gedachten,
⦁ etc.

Omdat de Chinezen al heel vroeg begrepen dat de levensprocessen binnen in de mens zich in een aquatisch milieu afspelen, kennen zij in hun fysiologie grote waarde toe aan de volgende substanties:

Qi:
Vitale energie die o.a. de transformatieprocessen in het lichaam mogelijk maken, het afweersysteem onderhoudt, de lichaamstemperatuur reguleert, transport van voedingsstoffen, afvalstoffen en bloed binnen het lichaam reguleert en het bewegingsapparaat in staat stelt bewegingen uit te voeren.

Bloed:
De drager van voor het lichaam essentiële bouwstoffen en energie, ofwel de stoffelijke dragen van Qi.

Vloeistoffen/Jin Ye:
Alle viskeuze substanties (m.u.v. bloed) die de lichaamsprocessen mogelijk maken en ondersteunen, zoals interstitiële vloeistoffen, zweet, speeksel, sperma, gewrichtsvloeistoffen, traanvocht, oorsmeer, maagzuur, gal, etc.

De Chinese visie op de interne organen wijkt voor een deel af van de Westerse visie. In beide visies is de functie van een orgaan gekoppeld aan de fysieke vorm. Daarnaast kennen kent de Chinese visie andere regulerende eigenschappen toe aan organen, wat nieuwe mogelijkheden biedt voor behandelstrategieën.

TCG vs WG

Om te beginnen, er zijn veel overeenkomsten tussen TCG en WG. Uiteindelijk beschrijven beide systemen hoe ongezonde en zieke mensen weer gezond kunnen worden. Beide systemen stellen dat een sterk afweersysteem de beste voorwaarde is voor een goede gezondheid en beide onderkennen ze het belang van goede voeding, voldoende beweging en voldoende slaap, het vermijden van belastende stoffen en het reduceren van stress.


Er bestaan echter ook een aantal verschillen tussen de deze systemen. Deze verschillen zijn soms (voorlopig) onoverbrugbaar. Ook al sluiten bepaalde aspecten elkaar uit, dat hoeft een vaardig therapeut die kennis heeft van beide (of andere) systemen er niet van te weerhouden tussen de verschillende systemen te switchen, al naar gelang de situatie daar om vraagt. En wellicht dat in de toekomst een grotere consensus zal ontstaan over een model dat de mens in al haar complexiteit recht doet.

TCG: Binnen het Chinese mensbeeld is Qi (vitale energie die transformatie mogelijk maakt) het leidende principe. De Chinese zienswijze incorporeert de stoffelijke en niet-stoffelijke aspecten in één model van de mens waardoor zij ziekte, of disbalans, op andere vlakken dan alleen het fysieke kan behandelen.


WG: Het Westerse mensbeeld behandelt uitsluitend meetbare, kwantificeerbare variabelen. Dit heeft tot gevolg dat de mens vooral wordt gezien als een stoffelijk wezen waarbinnen zich biochemische processen voltrekken. Door de vergaande specialisatie binnen deze benadering dreigen behandelaren het grote plaatje, ofwel de patiënt, uit het oog te verliezen. Zelfs de psychische geneeskunde, die vaak haar patiënten afzonderlijk van de fysiologische geneeskunde behandelt, toont een grote hang naar biochemische behandelmethoden.

TCG: Planten, mineralen en dierlijke producten in de kruidengeneeskunde hebben allemaal hun eigen Qi, hun eigen kenmerken en hun eigen invloed op het menselijk wezen. Door gebruik te maken van de synergie tussen kruiden onderling kunnen de kruidenformules veel gerichter op de symptomen en syndromen van de patiënt worden afgestemd. Kruidengeneeskunde werkt doorgaans geleidelijker dan allopatische medicijnen maar hebben daardoor nauwelijks bijwerkingen.

WG: maakt in de farmaceutica gebruik van synthetisch vervaardigde medicijnen met één werkzaam bestanddeel per medicijn. De vaak potente medicijnen hebben vrijwel altijd een bredere werking dan waarvoor ze ingezet worden. Deze ongewenste werking worden bijwerkingen genoemd maar maken in feite deel uit van de werking van het medicijn op het organisme.

TCG: Werkt vooral kwalitatief. Behandeling richt zich op ondersteuning van het zelfhelend vermogen van het lichaam door het herstellen van balans in de aangedane weefsels, in de meridianen of in de substanties die door die meridianen stromen. Daarbij stelt de TCG dat klachten oplossen als het (dynamische) evenwicht is hersteld.

WG: Werkt vooral kwantitatief en statistisch. Behandelingen zijn er vaak op gericht afwijkende meetwaarden weer binnen protocollair vastgestelde waarden te krijgen. Daarbij stelt zij dat de klachten oplossen wanneer deze waarden bereikt zijn. Deze waarden worden vastgesteld op basis van statistische gemiddelden die in een gezonde populatie gevonden worden.

TCG: wortel en tak

WG: tak, tak, tak (het aanpakken van symptomen).

TCG: de vier diagnostische methoden

WG: metingen (bloedwaarden, BMI, …) imaging (MRI, CT, sonar),stethoscoop (vrijwel obsoleet)

TCG: deze vorm van geneeskunde is meer dan 2000 jaar oud. De werking ervan is al op miljoenen en nog eens miljoenen mensen getest. Dankzij al deze mensen zijn de behandelmethoden die hun waarde hebben bewezen in deze geneeskunde opgenomen.

WG: deze vorm van geneeskunde is ca. 150 jaar oud en nog volop in ontwikkeling. Hierdoor komen nog steeds nieuwe medicijnen op de markt waarvan de werking maar gedeeltelijk bekend is, vooral de werking op de lange termijn.